Dorpsdichters

Met Weerspiegeling in mijn lens haalde Eliane Vandevelde uit Lennik voor een jaar de titel van Galmaards dorpsdichter binnen.
 
Het gedicht is als het ware de bespiegeling – van een fotografe – bij een soort dwarsdoorsnede van onze gemeente op een natte najaarsdag en valt o.m. op door vrije verzen, antropomorfistisch aandoende beelden en minstens één nieuw Nederlands woord.
 
Na Marleen De Smet (2011) is Eliane Vandevelde de tweede dorpsdichteres. In 2010 gaf zij de bundel nog mooier dan vandaag uit, gepubliceerd door de Davidsfondsafdeling van Sint-Kwintens-Lennik – een visueel origineel vormgegeven boekje waarin veel aandacht gaat naar familie, relatie, landschap, natuur… Eliane is zeventig en schreef inmiddels al drie gedichten in haar functie, waaronder het Pauwelgedicht vooraan in deze SAMEN en het mooie Smakenpalet dat vanaf de Pajotternijen op de binnenplaats van het Baljuwhuis zal hangen.
Het winnende gedicht vind je hieronder:
 

Weerspiegeling in mijn lens

In een waterzon drijven wolken zwaar en somber
zweven vlerken als witte stippen
kleurt de regenboog beboste hellingen
van het Kolenwoud
het Karkoolbos vormt een labyrint
spookachtige struiken en ruigtekruiden
in wildgroei
staren naar een lichtrijke overgang
 
golvende akkers omlijnen overrijpe maïskolven
en stoppelblote omber
geploegd
slapend
verwachtend vruchten dragend
 
kronkelwegen
van heuvelkam tot lage plooiingen
omarmen vierkantshoeven tot de oevers van de Mark
waar hoge bomen spiegelend in het water
reikhalzen naar het stiltegebied
Met Karel de Pelsemaeker (°1949) is Galmaarden aan zijn zesde dorpsdichter toe, de derde al die uit het naburige Geraardsbergen komt. Hij is trouwens actief als erkend stadsgids.
 
Hij werd in Overboelare geboren en trok als kind vaak door Galmaarden. Voor zijn pensionering werkte hij 40 jaar voor de Belgische Koninklijke Munt, o.m. als archivaris.
 
Naast gedichten (o.m. als 'huisdichter' voor de weblog van het Nieuwsblad, editie Geraardsbergen) schrijft hij ook columns in het weekblad De Beiaard en het tijdschrift Ons Heem. Hij is tevens de bedenker en bezieler van de dialectavonden in 't Aloam (heemkundig museum in Viane), waar mensen uit Geraardsbergse deelgemeenten hun verhalen komen doen in hun dialect.
 
Het opgelegde thema was 'Galmaards landschap'.
 
 
 
Een stille midzomerknuffel
 
Als grote en smalle weegbree bloeien langs
het ringmussenpad waar zachte regendruppels
het stof wegspoelen stap je dan mee
de frisse geuren van de midzomeravond in?
Op de Congoberg regent het letters, komma's,
uitroeptekens maar vooral vraagtekens.
Ze vormen liefdesversjes in de stroming
van de watergeul waarlangs we stappen.
 
Wellicht vinden we hier in die hemelse stilte
van het Pajottenland een plaatsje waar
het hemelwater nog geen vat op had en
het gras ons uitnodigt voor een knuffel
tijdens deze bekoorlijke zomeravond.
Wetend dat er rond midzomer aan de nacht
gauw een einde komt beleven we
wellicht de liefkozing van ons leven.
 
Liefde verkwikt als zonneschijn
na regen!
 
Karel de Pelsemaeker
Dorpsdichter 2012
 
Na Roland Bourgoignie, Albert Schrever, Jan Heyvaert en Rik Wouters vond Galmaarden voor 2011 zijn vijfde dorpsdichter.
 
Mevrouw Marleen De Smet werd onze nieuwe dorpsdichteres van Galmaarden in 2011. Ja, inderdaad een dorpsdichteres!
 
Het thema waarover kandidaten moesten schrijven was 'de Mark'. Ziehier het winnende gedicht:
 
De Mark
 
Gewiekst soms wulps soms wispelturig
slingert de markiezin in de greep van
haar oevers. Heerlijk hoe de lage zon
haar beloop verzilvert en goudlagen
legt in de kruinen. Een knotwilg kruist
de knokige takken voor de nesteling.
 
Luister, het land galmt waar water
stoeit zoals het stoeien moet met
de spiegeling van een wolkenstoet.
De aarzeling de razernij nabij klotst
en kringelt de ruigte tot lispelen.
En als een pianist bespeelt regen haar
golvende dijen. Welke slagvaardige waagt
de dans? De watermolen -van malen
moe- walst het troebele tot bruidsbruis.
Alles goed en wel, maar geradbraakt
blaast een vis een laatste bel. Rietkragen
buigen door de deining aangeslagen.
 
Tot wie dit leest:
water is drachtig van komen en gaan.
En wij, wij zijn of worden weer kinderen
starend naar later, naar waar het maanlicht
glinstert in haar nachtelijk geklater, naar
waar alle sterren op haar zijn gericht.
 
Marleen De Smet
Dorpsdichteres 2011
 
De Galmaardse dorpsdichter voor 2010 is geen inwoner van de gemeente maar woont in Halle. Voor de titel was overigens ook belangstelling uit Lennik, Gent, Brugge... en Galmaarden zelf uiteraard. Maar de beste inzending rond het thema 'Brabants trekpaard' kwam dus van Rik Wouters (°1956), die al op 23-jarige leeftijd een eerste bundel uitbracht en er intussen minstens acht heeft op zitten.
 
Rik is niet alleen dichter maar ook literatuurcriticus, plastisch kunstenaar, geschiedkundige en gids in de Zennevallei en in Catalonië, streek waar hij zijn hart heeft verloren. Hij was vrij goed bevriend met Andries Dhoeve, dichter en ereburger van Galmaarden die in 1933 overleed.
 
De Hallenaar heeft dus niet alleen een band met onze gemeente, hij is ook niet zinnens het gebeuren in Galmaarden vanop afstand gade te slaan maar zeer regelmatig naar de dorpen aan de Mark-kant af te zakken om er stof op te doen voor de gedichten die te lezen zijn in het informatieblad SAMEN (2010), op deze website maar ook in het GC Baljuwhuis.
 
Brabants trekpaard
 
Gedrongen en klein als een catcher. Krachtig en gespierd
als een gewichtheffer. Harig als een hippie. Een staart
als een dotje. Fier als een fotomodel. Trots poseerde hij
doods op schoorsteenmantels en schilderijen. Garnituur
was hij geworden: namen en blauwbloedige adellijkheid
 
als Brillant en Prins konden dat niet veranderen. Dat hij
koning, zelfs ongekroonde keizer onder de paarden was,
werd vergeten. Al lang wist men niet meer dat hij de trots
van de uitvoer was en Belgian Beer of Belgian Chocolates
avant-la-lettre. Hij was verworden tot voetnoot in het boek
 
van de geschiedenis die ooit Vlaams was. Tot onzichtbaar
de grond begint te daveren. Tot hij zichtbaar en dampend
uit slierten mist te voorschijn komt. Hij kijkt de wandelaar
fier en schalks in de ogen. Veel meer wil hij niet: hij vraagt
slechts aandacht en leven dat geen overleven en pose is.
 
 
Rik Wouters
Dorpsdichter 2010
 
Sinds 2007 behoort Galmaarden tot de almaar groeiende groep Vlaamse gemeenten en steden die er een eigen dichter op na houden. In 2007 was dat de in Tollembeek wonende Gentenaar Roland Bourgoignie, in 2008 Albert Schrever uit Geraardsbergen.
 
In 2009 woont de dorpsdichter opnieuw in Tollembeek, al is hij afkomstig uit Sint-Agatha-Berchem bij Brussel. Jan Heyvaert (°1961) schreef over het opgelegde thema 'watermolens' het gedicht dat door de vijfkoppige jury (onder wie de twee voorgaande dorpsdichters) als beste van de vijf inzendingen werd gezien.
 
De nieuwe dorpsdichter schreef tot nu toe vooral proza in de non-fictie branche, o.m. een (niet meer verkrijgbare) gids met thematische natuurwandelingen in heel Vlaanderen en een bundeling van teksten met wetenswaardigheden over 44 plantensoorten (De Plantenklapper, nog te koop bij de heemkundige kring van Gooik).
 
Tijdens zijn officiële voorstelling aan het Galmaardse publiek verklaarde Jan Heyvaert dat in het werk van een dorpsdichter de thematiek van de gemeente herkenbaar aanwezig moet zijn, dat een dorpsdichter m.a.w. zich - in zijn functie - niet moet bezighouden met bv. fraai maar hermetisch klankenspel waarin geen aspect van de gemeente te herkennen valt. Persoonlijk wil hij ook maatschappelijk engagement als accent toevoegen aan zijn werk.
 
Naast de winnende inzending Raderen van fortuin (over de Pauweltraditie) en Iemand neemt je mee (over de waarde van het lezen, ter gelegenheid van gedichtendag 2009).
 
Raderen van fortuin
 
Vervlogen ambacht, verscholen
in het hart van hun versteende stilte
op de oever.
Heetvelde, Wielant en Driscart:
traagzaam temden hun raderen
de macht van het water
tot dienaar van burger en boer.
 
Graan bracht brood
bracht leven - en zij,
zij deden trouw hun deel.
Heetvelde, Wielant en Driscart,
getuigen van de tijd
waarin het goud van de akker
op een steenworp
tot witte welvaart werd vermalen.
 
Tussen toen en thans
smeden verstilde molenstenen
een band.
Heetvelde, Wielant en Driscart
scheppen niet langerhun kracht uit de stroming.
Bouwstenen zijn ze - van nieuwe rijkdom:
de schoonheid die ze schragen
van het landschap langs de Mark.
 
Jan Heyvaert
Dorpsdichter 2009
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
"Mijn opvolger, die komt uit 't stad," las Roland Bourgoignie tijdens de voorstelling van onze nieuwe dorpsdichter op 2 februari jl. Albert Schrever (°1945) is inderdaad een van de drie Geraardsbergenaars die belangstelling toonden voor het Galmaardse dorpsdichterschap door ter beoordeling een gedicht over 'stilte' in te zenden.
 
De nieuwe dorpsdichter liet intussen reeds van zich horen tijdens de Pauwelviering, met een opgemerkte verklaring van het woord 'pluik' in versvorm. Niet voor niets is Albert Schrever licentiaat in de Germaanse filologie. Toeval of niet, hij was zelfs een tijd lang de collega van zijn voorganger Roland op het college in Geraardsbergen!
 
Hij was gedurende jaren plaatselijk correspondent voor Het Nieuwsblad en kan terugblikken op talloze zorgvuldig geschreven taalkundige, historische, culturele en volkskundige bijdragen voor Radio 2, De Beiaard, 't Spuwerke en andere bladen.
 
Albert Schrever is buitengewoon belezen en legt zich met een diepe passie toe op de geschiedenis van zijn stad, haar omgeving en haar dialect; daarvan getuigt zijn boek Geraardsbergen, zijn taalgebruik & zijn taaleigen (2004). Als hij zich met even veel vuur op zijn nieuwe functie toelegt - iets waar wij helemaal niet aan twijfelen - staan onze gemeente dit jaar nog ettelijke poëtische pareltjes te wachten.
 
 

Ohne Stille wäre das Leben ein Irrtum

naar F. Nietzsche (1844-1900)

 

Stilte is een zeldzaam kruid...

 

Al jaren stel ik me de vraag

of echte stilte wel bestaat.

En daarenboven wist ik graag:

Is daar wel iemand mee gebaat?

 

Ook zou ik willen weten

of stilte soms niet hoorbaar is

en of je haar kan meten

en vatten in een beeltenis.

 

Moeten we ze daar gaan zoeken

waar lawaai afwezig is?

Of schuilt ze in verlaten hoeken

tussen licht en duisternis?

 

Een antwoord op die vragen

kan niemand je ooit geven.

En wie dat toch wil wagen

zal zoeken… heel zijn leven.

 

Stilte is een zeldzaam kruid

dat nooit of nimmer zal vergaan.

Ze is muziek zonder geluid

en brengt zelfs rust in een orkaan.

 

Ik voel - maar kan 't bewijs niet geven -

dat stilte een sterk voedsel is

vol kracht en ook vol leven…

En daar ligt haar betekenis!

 

 

Stilte is een voedzaam kruid…

 

Albert Schrever

Dorpsdichter 2008

 

 


 


© 2016 Gemeente Galmaarden - Marktplein 17, 1570 Galmaarden - T 054 59 61 61 - info@galmaarden.be | Sociaal Huis - Marktplein 19, 1570 Galmaarden - T054 89 04 70 - sociaalhuis@ocmwgalmaarden.be

[ Powered by The eForum Factory ]